Syndod ar gyflogau

Mae arweinwyr y Blaid yn Sir Gâr wedi mynegi eu syndod am lefel y codiadau cyflog a roddwyd i uchel swyddogion y cyngor. Cafwyd adroddiadau mewn papurau newydd yr wythnos ddiwethaf bod cyflog y Prif Weithredwr wedi cynyddu o £26,000 dros y tair blynedd ddiwethaf. Dywedodd yr adroddiadau hefyd fod nifer y staff sy'n ennill dros £80,000 wedi codi yn ystod y ddwy flynedd ddiwethaf o 13 i 21.

Dywedodd arweinydd grŵp y Blaid, Cyng Peter Hughes Griffiths, "Wrth gwrs fod angen swyddogion da i redeg ein gwasanaethau, ac mae Sir Gâr yn ffodus iawn o ran llawer y swyddogion sydd gyda ni. Ond mae'n rhaid i fi ofyn a oes angen talu cyflogau mor uchel â'r rhai sydd yn cael eu talu bellach. Cafwyd llawer o sylw yn ddiweddar i gyflogau ACau ac ASau etholedig, ond mae nifer cynyddol o brif swyddogion mewn llywodraeth leol yn derbyn cyflogau uwch na nhw.

"Ar adeg pan mae rhan fwyaf o staff y cyngor wedi derbyn cynnig codiad cyflog llawer yn is, sef 0.5%, ni allaf innau gyfiawnhau talu codiadau llawer yn uwch i'r prif swyddogion. Dwi'n gwybod ei bod yn bosib nad oedd yr adroddiadau yn hollol gywir, ac felly dwi'n ysgrifennu at arweinydd y cyngor, Cyng Meryl Gravell, yn gofyn am fanylion llawn o'r codiadau yn ystod y tair blynedd ddiwethaf. Mae'n annerbyniol nad oedd y rhan fwyaf o'r cynghorwyr wedi gwybod dim am hyn tan ddarllen amdano yn y wasg."

Ychwanegodd Cyng Dyfrig Thomas, dirprwy arweinydd y grŵp, "Mae angen i ni gael mwy o dryloywder ynghylch cyflogau, yn arbennig pan ddaw at brif swyddogion. Nid y cyngor sy'n rhoi'r codiadau hyn, ond y Bwrdd Gweithredol, mewn cyfarfodydd cyfrinachol. Y peth cyntaf y mae'r rhan fwyaf o'r cynghorwyr yn gwybod yw pan fyddan nhw'n darllen manylion yn y papurau newydd. All hynny ddim fod yn iawn, ac rydym yn gofyn am sefydlu panel sy'n cynrychioli pob grŵp ar y cyngor i adolygu cyflogau prif swyddogion y cyngor".

Pryderon am wariant ar gyhoeddusrwydd

Mae Plaid Cymru yn Sir Gâr wedi mynegi pryderon am y ffaith bod y cyngor sir ar fin gwario miloedd o bunnoedd yn ychwanegol ar gyhoeddusrwydd trwy gytuno contract gyda chwmni teledu i sefydlu sianel deledu ar y rhyngrwyd.

Dywedodd Cyng Peter Hughes Griffiths, arweinydd grŵp y Blaid ar y cyngor, "Ychydig iawn o wybodaeth sydd gyda ni fel cynghorwyr am y cynllun hwn, gan na fu'r drafodaeth yn agored i ni. Rydym yn gwybod mwy o ddarllen cofnodion Partneriaeth Sir Gâr nag yr ydym wedi'i chael gan y Cyngor Sir!

“Yn ôl cofnodion y Bartneriaeth ym mis Ebrill, sydd yn agored i bawb ar y rhyngrwyd, mae'r Bartneriaeth wedi neilltuo £10,000 tuag at y prosiect, ar yr amod fod y partneriaid eraill yn cyfrannu hefyd, ond nid oes unrhnyw sôn am gyfanswm y gost. Ond dwi'n gwybod fod Cyngor Sir Caint wedi gwneud rhywbeth tebyg - a'r gost iddyn nhw oedd £600,000!

"Rydym yn gwybod yn barod fod Cyngor Sir Gâr yn gwario mwy ar hunan-gyhoeddusrwydd na chynghorau eraill - yn ystod dirwasgiad, a chydag arweinwyr y cyngor yn cwyno'n ddibaid am ddiffyg arian gan y Llywodraeth, nid oes unrhyw esgus i gynyddu eu gwariant yn y maes hwn."

Cyngor yn anwybyddu ei bolisi ei hun

Mae cynghorydd Llwynhendy, Meilyr Hughes, wedi galw am arwyddion stryd newydd mewn rhan o'i ward, ar ôl i'r arwyddion presennol golli eu lliw dros amser. Dywedodd Cyng Bowen yr wythnos hon, "Dwi wedi galw am arwyddion newydd yn Heol Llandafen, Heol Pemberton, Heol Llwynhendy, a Heol y Gelli, lle mae llygredd y traffig wedi effeithio arnynt yn wael. O ganlyniad i ddatblygiadau diweddar yn yr ardal, mae Heol y Gelli bellach yn rhan o'r B4297, tra bod y ffyrdd eraill i gyf yn rhan o'r 'hen A484', sydd yn golygu fod angen ystyried yn ofalus lle yn union i roi'r arwyddion newydd."

Mae Cyng Bowen hefyd wedi tynnu sylw at y ffaith fod hyn yn creu cyfle i'r cyngor weithredu polisi sydd wedi'i anwybyddu hyd yma. "Polisi swyddogol y cyngor yw defnyddio'r fersiwn Gymraeg yn unig o'r enw lle mae hwnna wedi'i ddefnyddio ers peth amser," dywedodd Cyng Bowen. "Hyd yma, mae'r cyngor wedi codi arwyddion gyda'r ddau enw, ond, fel engraifft, dim ond Heol y Gelli sydd ei angen o dan bolisi'r cyngor ei hunan."

Buddsoddiad yn gam cyntaf

Mae dau o gynghorwyr Plaid Cymru yn Sir Gâr, sydd wedi mynegi eu pryderon o'r blaen am y gwasanaeth rheilffordd i Gaerfyrddin, wedi rhoi croeso i gynlluniau'r Llywodraeth i fuddsoddi yn y rheilffyrdd, a all wella'r sefyllfa.

Dywedodd Cyng Alan Speake, "Newyddion da yw clywed fod Gweinidog Trafnidiaeth Plaid Cymru wedi llwyddo i sicrhau y caiff y rheilffordd ei drydaneiddio mor bell ag Abertawe, er yr oedd llywodraeth Llundain yn bwriadu mynd mor bell â Bryste yn unig. Ond rhaid i ni weld hyn fel cam cyntaf. Mae'n hanfodol i Orllewin Cymru fod gweddill y lein, i Gaerfyrddin ac ymhellach, yn cael ei drydaneiddio hefyd, fel y gall trenau fynd trwodd yn hytrach na gorfod newid trên yn Abertawe."

Ychwanegodd Cyng Linda Davies Evans, "Mae Llywodraeth Cymru'n Un wedi cytuno hefyd i fuddsoddi er mwyn dyblu'r trac o gwmpas gorllewin Abertawe, a bydd hyn yn caniatáu i drenau redeg yn fwy aml i Orllewin Cymru. Mae hyn yn gam pwysig arall, a gobeithio y bydd y gwaith yn cael ei gwblhau'n fuan, fel bod modd rhedeg mwy o drenau, a sicrhau fod y gwasanaeth i gyd yn fwy dibynadwy."

Cais am gyfyngu cyflymdra yn Denham Avenue

Mae Cynghorydd Sir Plaid Cymru, Mari Dafis, wedi gofyn am gyfyngu cyflymder traffig i 20mya yn Denham Avenue, Llanelli, am resymau diogelwch. Dywedodd Cyng Dafis yr wythnos hon, "Mae problemau difrifol yn Denham Avenue. Er bod cyfyngiad o 30mya ar hyn o bryd, mae nifer o gerbydau yn teithio ar gyflymder o hyd at 50mya ar y ffordd hon.

"Cafwyd problemau wrth i geir ddifrodi ceir wedi'u parcio o ganlyniad, a dwi'n pryderu'n fawr y gallwn weld damwain difrifol os nad ydym yn gweithredu. Y mae dwy ysgol yn y cyffiniau, a dylai hynny fod yn rheswm digonol dros ostwng y cyfyngiad i 20mya a chymryd camau eraill i sicrhau fod y traffig yn cadw o fewn y cyfyngiad.

"Mae'r Cyngor yn dweud wrthyf nad oes modd gweithredu eleni oherwydd y sefyllfa ariannol, ond byddaf yn dal i bwyso am hyn yn y gobaith y gallwn weithredu mor fuan ag y bydd arian ar gael."

Ymateb y Blaid i'r strategaeth dysgu Cymraeg

Yn ddiweddar, cyhoeddodd Llywodraeth Cymru strategaeth ddrafft newydd ar gyfer Addysg Gyfrwng Cymraeg, a'r wythnos hon mae grŵp Plaid Cymru ar Gyngor Sir Gâr wedi cyhoeddi ei ymateb. Dywedodd arweinydd y grŵp, y Cyng Peter Hughes Griffiths, "Mae Sir Gâr yn un o'r ychydig siroedd yng Nghymru gyda mwyafrif o Gymry Cymraeg o hyd. Mae'n hanfodol o bwysig i sir fel hon fod â strategaeth glir a chadarn am ehangu addysg Gymraeg, ac rydym yn croesawu'r ffaith fod y Llywodraeth wedi cyhoeddi'r strategaeth genedlaethol gyntaf erioed ar gyfer hynny. Fodd bynnag, y mae nifer o wendidau yn y ddogfen, ac yr ydym wedi amlygu'r rheiny yn ein hymateb.

"Rydym yn croesawu'n fawr cynnig Llywodraeth Cymru'n Un i sicrhau cynnal arolwg trylwyr a chadarn o'r galw am addysg Gymraeg. Rydym wedi galw am hyn yn y cyngor sir yn barod, ond mae'r pleidiau Llafur ac Annibynnol sy'n rhedeg y sir wedi gwrthod. Yn wir, dim ond arolwg ffug a gawsom, mewn rhan yn unig o'r sir, heb unrhyw ymgais i esbonio manteision addysg Gymraeg. Ond yn bwysicaf oll, nid oes unrhyw ddiben gorfodi cynghorau i gynnal arolwg heb eu gorfodi wedyn i ymateb i'r galw hwnnw yn llawn.

"Roeddem ni'n teimlo hefyd nad oedd y llywodraeth yn gosod targedau digon uchelgeisiol, yn arbennig mewn sir fel hon, ac rydym wedi galw ar y llywodraeth i osod targedau mwy heriol."

Croeso i gynllun i ehangu addysg Gymraeg yn Llanelli

Mae cynghorwyr Plaid Cymru yn Sir Gâr wedi croesawu adroddiad gan swyddogion y sir sy'n cymell nifer o opsiynau ar gyfer cynyddu nifer y llefydd sydd ar gael ar gyfer addysg Gymraeg mewn ysgolion cynradd Llanelli. Mae'r galw am addysg Gymraeg wedi cynyddu'n syfrdanol yn y dref, ac mae'r Cyngor Sir wedi cael anawsterau mawr wrth ymateb i lefel y galw ers rhyw ddwy flynedd bellach. Yn ôl y cynlluniau diweddaraf, mae'r Cyngor yn bwriadu cynyddu nifer y llefydd ym mhob un o'r ysgolion Cymraeg presennol, ac yn cydnabod fod angen cynllunio nawr am fwy o ysgolion Cymraeg yn y dyfodol agos.

Dywedodd Cyng Dyfrig Thomas, "Mae mwy a mwy o rieni'n dewis addysg Gymraeg i'w plant yn yr ardal. Maen nhw'n deall y manteision o sicrhau fod eu plant yn gwbl ddwyieithog, ac yn deall hefyd taw ysgolion Cymraeg yw'r ffordd orau o wneud hynny.

“Dwi'n croesawu'n fawr y cynlluniau i gynyddu nifer y llefydd yn Ysgol Dewi Sant yn ogystal â chynnydd mawr iawn yn Ysgol Ffwrnes, ac mae hyn ar ben yr ysgol newydd ar gyfer Brynsierfel. Ond ymateb tymor byr yn unig yw hyn - mae'r ffigyrau'n dangos yn glir fod angen dod o hyd i safle am un ysgol newydd ar frys, ac mae'n debyg fod angen cynllunio am ysgol arall ar ôl hynny."

Ychwanegodd Cyng Thomas, "Mae'n galonogol iawn i nodi fod y galw'n cynyddu ym mhob rhan o'r dref, gan bobl ym mhob cymuned."